عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )

489

ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )

بيهوده و بىسود را بدان مانند كنند . مروان بن حكم را نيز - به جهت دراز بالايى و لرزانى - بدين لقب مىخواندند . شاعر گفته : لحا اللّه قوما امّروا خيط باطل * على الناس يعطى من يشاء و يمنع « 1 » يعنى : نفرين و زشترويى باد جماعتى را كه آدم دراز بىسودى را بر مردم فرمانروا گردانيدند كه هر كه را خواهد عطا دهد و هر كه را خواهد ، ندهد [ نيز - لعاب الشمس ] . مخالب طائر . جايى را كه آدم در آن هراسان و بىآرام باشد به چنگال پرنده مانند كنند شاعر گفته : كأنّ فؤادى فى مخالب طائر * إذا ذكرتك النفس شدّ بها قبضا يعنى : تو گويى كه قلب من در چنگال پرنده‌اى قرار داشت كه چون دل تو را ياد كرد سخت‌تر گرفتار شد . همچنين چيزى را كه بدان نتوان اميد بست گويند : در چنگال پرنده گرفتار است . مخراق لاعب . شمشير سبكى است كه بازيگران يا شمشيربازان با آن بازى كنند ، نه شمشير جنگى . . . عمرو بن كلثوم دربارهء شمشير گفته : كأنّ سيوفنا فينا و فيهم * مخاريق بأيدى لاعبينا يعنى : گويى شمشيرهاى در ميان ما و ايشان مانند شمشيرهاى سبك شمشيربازان است . مخلط خراسان - جامع سفيان . مدائح البحترى - حوليّات زهير . مدرجة الشّرف . اكثم بن صيفّى گفته : گزيدن همسرى ارجمند و گرامى ، پله‌هاى بزرگى و شرف است .

--> ( 1 ) - مسعودى ( - 3 : 32 ) بيت را به عبد الرحمن بن عبد الملك نسبت داده . ( م . )